آموزش بیمار
هورمون درمانی چیست؟
برای سرطانهایی که برای رشد به هورمونهای خاصی نیاز دارند، هورمون درمانی میتواند رشد آنها را متوقف یا کند کند. این روش بیشتر برای سرطان پستان و سرطان پروستات استفاده میشود، اما ممکن است برای سرطانهای دیگر نیز به کار رود. آشنایی با نحوه عملکرد آن و آنچه باید انتظار داشته باشید، میتواند به شما کمک کند برای درمان آماده شوید و تصمیمهای آگاهانهتری بگیرید.
هورمون درمانی چیست؟
هورمون درمانی نوعی درمان سرطان است که با جلوگیری از رسیدن هورمونهای لازم به سلولهای سرطانی عمل میکند. بسته به نوع هورمون درمانی، این روش میتواند:
- تولید هورمون در بدن را متوقف کند.
- اثر هورمون را روی سلولهای سرطانی مسدود کند.
بیشتر درمانهای هورمونی بهصورت داروهای خوراکی یا تزریقی داده میشوند. برخی انواع جراحی که در آن اندامهای تولیدکننده هورمون (تخمدان ها و بیضه ها) برداشته میشوند نیز نوعی هورمون درمانی محسوب میشوند.
اگر نیاز به مشاوره با متخصص هورمون درمانی دارید اینجا کلیک کنید.
هورمونها چه هستند؟
هورمونها مواد شیمیایی هستند که در بدن ساخته میشوند و پیامهایی ارسال میکنند تا عملکرد سلولها و اندامهای مختلف را تنظیم کنند. برای مثال، هورمونهای جنسی مانند استروژن، تستوسترون و پروژسترون رشد جنسی و تولیدمثل را کنترل میکنند. هورمونهای دیگر شامل هورمونهای تیروئید، کورتیزول، آدرنالین و انسولین هستند.
هورمونها نقش مهمی در موارد زیر دارند:
- رشد و تکامل
- عملکرد جنسی
- تولیدمثل
- خلقوخو و احساسات
- متابولیسم (چگونگی تبدیل غذا به انرژی)
اندامها و غدد اصلی تولیدکننده هورمون شامل تیروئید، پاراتیروئید، غدد فوقکلیوی، پانکراس، تخمدانها و بیضهها هستند. هرکدام هورمونهای خاصی تولید میکنند که بخشهای مختلف بدن را تحت تأثیر قرار میدهد.
اگر نیاز به مشاوره با متخصص هورمون درمانی دارید اینجا کلیک کنید.
هورمون درمانی چگونه برای درمان سرطان استفاده میشود؟
هورمون درمانی با جلوگیری از رسیدن هورمونهای لازم به سلولهای حساس به هورمون عمل میکند. این کار باعث:
- کند شدن رشد سرطان
- کاهش گسترش سرطان
- و در برخی موارد کوچک شدن تومور می شود.
هدف هورمون درمانی به نوع سرطان و میزان گسترش آن بستگی دارد. این درمان میتواند در مراحل مختلف درمان به کار رود:
- پیش از جراحی یا پرتودرمانی برای کوچک کردن تومور (درمان نئوادجوانت)
- پس از درمانهای سرطان برای کاهش خطر بازگشت سرطان (درمان ادجوانت)
- برای سرطان عودکننده
- برای سرطان متاستاتیک (گسترشیافته به سایر بخشهای بدن)
هورمون درمانی همچنین ممکن است برای پیشگیری یا مدیریت عوارض جانبی سرطان استفاده شود. کاهش عوارض و بهبود کیفیت زندگی بخش مهمی از مراقبتهای سرطان است که به آن مراقبت تسکینی (Palliative Care) گفته میشود.
اگر نیاز به مشاوره با متخصص هورمون درمانی دارید اینجا کلیک کنید.
کدام سرطانها با هورمون درمانی درمان میشوند؟
هورمون درمانی بیشتر برای برخی انواع سرطان پستان و سرطان پروستات استفاده میشود؛ سرطانهایی که برای رشد به هورمونهای جنسی وابستهاند. سرطانهای دیگری که ممکن است با هورمون درمانی درمان شوند شامل موارد زیر هستند:
- سرطان تیروئید
- سرطان غدد فوقکلیوی (آدرنال)
- سرطان آندومتر (رحم)
- برخی انواع سرطان تخمدان
اگر نیاز به مشاوره با متخصص هورمون درمانی دارید اینجا کلیک کنید.
آیا هورمون درمانی همان هورموندرمانی جایگزین است؟
خیر. هورمون درمانی برای سرطان با هورموندرمانی یائسگی (MHT) یا هورموندرمانی جایگزین (HRT) که برای کنترل علائم یائسگی استفاده میشود، کاملاً متفاوت است. همچنین با هورمون درمانی که پس از برداشتن غده تیروئید (تیروئیدکتومی) برای درمان سرطان تیروئید داده میشود نیز متفاوت است. آن درمان، هورمون تیروئید جایگزین است که برای جبران هورمون طبیعی مورد نیاز بدن تجویز میشود.
اگر نیاز به مشاوره با متخصص هورمون درمانی دارید اینجا کلیک کنید.
هورمون درمانی چه تفاوتی با سایر درمانهای سرطان دارد؟
هورمون درمانی یک درمان سیستمیک است؛ یعنی مانند شیمیدرمانی و سایر داروهای ضدسرطان، در سراسر بدن گردش میکند. داروهای هورمون درمانی در بدن حرکت میکنند تا هورمونهای هدف را پیدا کرده و اثر آنها را مسدود کنند. این ویژگی باعث میشود هورمون درمانی با درمانهای موضعی مانند جراحی و پرتودرمانی که فقط یک بخش از بدن را تحت تأثیر قرار میدهند، متفاوت باشد. حتی زمانی که هورمون درمانی شامل جراحی برای برداشتن اندامهای تولیدکننده هورمون باشد، همچنان یک درمان سیستمیک محسوب میشود، زیرا تولید هورمون را در کل بدن متوقف میکند.
اگر نیاز به مشاوره با متخصص هورمون درمانی دارید اینجا کلیک کنید.
انواع هورمون درمانی
چندین نوع هورمون درمانی وجود دارد. بیشتر آنها داروهایی هستند که مقدار هورمونهای خاصی را در بدن کاهش میدهند یا اثر آنها را مسدود میکنند. برخی انواع درمان شامل جراحی برای برداشتن اندامهای تولیدکننده هورمون است. نوع هورمون درمانی مناسب، به نوع سرطان بستگی دارد.
اگر نیاز به مشاوره با متخصص هورمون درمانی دارید اینجا کلیک کنید.
هورمون درمانی برای سرطان پستان
برخی سرطانهای پستان برای رشد به هورمونهای استروژن و/یا پروژسترون نیاز دارند. این سرطانها هورمون مثبت (HR-positive) نامیده میشوند، زیرا سلولهای سرطانی گیرندههایی روی سطح خود دارند که این هورمونها به آنها متصل میشوند. مسدود کردن این هورمونها یا کاهش میزان استروژن تولیدشده در بدن میتواند به درمان سرطان متاستاتیک کمک کند یا از عود سرطان جلوگیری کند.
نمونههایی از هورمون درمانی برای سرطان پستان شامل موارد زیر است:
- مهارکنندههای آروماتاز (AIs):
-
- آناستروزول (Arimidex)
- اگزمستان (Aromasin)
- لتروزول (Femara)
- مدولاتورهای انتخابی گیرنده استروژن (SERMs):
-
- تاموکسیفن
- تورمیفین (Fareston)
- تخریبکنندههای انتخابی گیرنده استروژن (SERDs):
-
- فولوسرانت (Faslodex)
- الاسترنت (Orserdu)
- ایملونسترنت (Inluriyo)
- آگونیستهای هورمون آزادکننده لوتئینیزهکننده (LHRH):
-
- گوسرلین (Zoladex)
- لوپرولید (Lupron)
- جراحی برای برداشتن تخمدانها (اوفورکتومی)
اگر نیاز به مشاوره با متخصص هورمون درمانی دارید اینجا کلیک کنید.
هورمون درمانی برای سرطان پروستات
رشد سرطان پروستات معمولاً توسط هورمونهایی به نام آندروژنها تحریک میشود. رایجترین آندروژن تستوسترون است.کاهش سطح آندروژنها میتواند به کند شدن رشد سرطان پروستات کمک کند. این روش درمان محرومسازی آندروژن (ADT) نامیده میشود.
نمونههایی از هورمون درمانی برای سرطان پروستات شامل موارد زیر است:
- ضد آندروژنها (Anti-androgens):
-
- بیکالوتامید (Casodex)
- فلوتامید (Eulexin)
- نیلوتامید
- مهارکنندههای مسیر گیرنده آندروژن (Androgen receptor pathway inhibitors):
-
- آپالوتامید (Erleada)
- انزالوتامید (Xtandi)
- دارولوتامید (Nubega)
- مهارکنندههای CYP17:
-
- آبیراترون (Zytiga)
- کتوکونازول (Nizoral)
- آگونیستهای هورمون آزادکننده لوتئینیزهکننده (LHRH agonists):
-
- گوسرلین (Zoladex)
- لوپرولید (Lupron)
- تریپتورلین (Trelstar)
- آنتاگونیستهای هورمون آزادکننده لوتئینیزهکننده (LHRH antagonists):
-
- دگارلیکـس (Firmagon)
- رلوگولیکس (Orgovyx)
- جراحی برای برداشتن بیضهها (ارکیکتومی یا اختهسازی جراحی)
اگر نیاز به مشاوره با متخصص هورمون درمانی دارید اینجا کلیک کنید.
چه زمانی هورمون درمانی توصیه میشود؟
هورمون درمانی فقط برای برخی سرطانها استفاده میشود؛ سرطانهایی که با تغییر سطح هورمونهای خاص تحت تأثیر قرار میگیرند. تیم درمان سرطان شما پیش از توصیه هورمون درمانی، عوامل مختلفی را در نظر میگیرد، از جمله:
- نوع و زیرنوع سرطان
- مرحله سرطان (محل، اندازه و میزان گسترش آن)
- نتایج سایر آزمایشها روی تومور، مانند بیومارکرها
- سن
- سلامت کلی و داروهای فعلی
- بیماریهای جدی دیگر (مانند بیماریهای قلبی، کبدی یا کلیوی)
- هدف درمان
- درمانهای قبلی که گرفتید یا درمانهایی که اکنون دریافت میکنید
- خطر بازگشت سرطان یا مدت زمانی که از بازگشت قبلی گذشته است
- اینکه آیا یائسگی را پشت سر گذاشتهاید یا نه
اگر نیاز به مشاوره با متخصص هورمون درمانی دارید اینجا کلیک کنید.
دریافت هورمون درمانی چگونه است؟
نحوه دریافت هورمون درمانی بسته به نوع درمان بسیار متفاوت است:
- برخی داروهای خوراکی هستند که در خانه مصرف میکنید.
- برخی دیگر تزریقی هستند و در مطب پزشک یا مرکز درمان سرطان دریافت میشوند.
- برخی جراحیها نیز نوعی هورمون درمانی محسوب میشوند (مانند برداشتن تخمدانها یا بیضهها).
اگر نیاز به مشاوره با متخصص هورمون درمانی دارید اینجا کلیک کنید.
جراحی برای برداشتن اندامهای تولیدکننده هورمون
برخی جراحیها نیز نوعی هورمون درمانی محسوب میشوند:
- ارکیکتومی (برداشتن بیضهها): بیضهها منبع اصلی تولید تستوسترون هستند. این جراحی میتواند برای برخی مردان مبتلا به سرطان پروستات که نیاز به هورمون درمانی دارند، گزینهای مناسب باشد.
- اوفورکتومی (برداشتن تخمدانها): تخمدانها منبع اصلی تولید استروژن و پروژسترون هستند. این جراحی میتواند برای برخی زنان مبتلا به سرطان پستان گزینهای باشد.
عوارض جانبی این جراحیها معمولاً مشابه داروهایی است که سطح هورمونها را در بدن کاهش میدهند. مزیت این روش این است که یکبار انجام میشود و نیاز به درمان طولانیمدت دارویی ندارد. عیب احتمالی آن این است که دائمی است و پس از انجام، قابل برگشت نیست.
اگر نیاز به مشاوره با متخصص هورمون درمانی دارید اینجا کلیک کنید.
