آموزش بیمار
سرطان بیضه
سرطان بیضه چیست؟
سرطان بیضه زمانی رخ میدهد که سلولهای طبیعی در یک یا هر دو بیضه به سلولهای غیرطبیعی تبدیل شده و به طور غیرقابل کنترلی رشد کنند. بیضهها درون یک کیسه پوستی به نام اسکروتوم (کیسه بیضه) قرار دارند. بیضه ها اسپرم و هورمونهای مردانه تولید میکنند. سرطان بیضه بیشتر در سنین ۱۵ تا ۳۵ سالگی رخ میدهد. انواع مختلفی از سرطان بیضه وجود دارد. اما بیشتر موارد سرطان بیضه، از هر نوعی که باشد، به طور کامل قابل درمان و ریشه کَنی هستند.
علائم سرطان بیضه:
اولین علامت سرطان بیضه معمولاً احساس یا لمس توده یا تورم در کیسه بیضه است. این توده معمولا دردناک نیست. علایم دیگر شامل موارد زیر اند:
- درد مبهم یا احساس سنگینی در ناحیه پایین شکم یا اطراف مقعد یا کیسه بیضه
- درد در بیضهها یا کیسه بیضه
این علائم میتوانند ناشی از سایر بیماری ها (خوش خیم) نیز باشند، اما اگر تودهای در بیضه خود احساس کردید، هر چه سریعتر به پزشک (اورولوژیست) مراجعه کنید.
سرطان بیضه چگونه تشخیص داده می شود؟
معمولا اولین تست تشخیصی برای سرطان بیضه انجام سونوگرافی کیسه بیضه است. سونوگرافی کیسه بیضه می تواند علت وجود تورم یا درد را مشخص کند. در صورتی که توده مشکوکی در بیضه رؤیت شود، این بیضه توسط جراح اورولوژیست در اتاق عمل برداشته شده و جهت بررسی به آزمایشگاه ارسال خواهد شد. به این عمل اورکیِکتومی می گویند.
برخی از تومورهای بیضه موادی به داخل خون آزاد می کنند که به آن ها تومور مارکر (نشانگر تومور) می گویند. پزشک قبل و پس از انجام عمل اورکیکتومی این تومور مارکرها را بررسی می کند (آزمایش خون). بالا ماندن تومور مارکرها پس از عمل جراحی اورکیکتومی نشان دهنده مراحل بالاتر بیماری (پخش شدن بیماری به خارج از بیضه) است.
قبل یا پس از انجام عمل اورکیکتومی، پزشک برای بررسی غدد لنفاوی شکمی، و در برخی موارد برای بررسی ریه، از بیمار سی تی اسکن درخواست می کند. در صورتی که بیماری به غدد لنفاوی شکمی یا ریه سرایت کرده باشد، مرحله اش بالاتر بوده و نیاز به درمان بیشتر خواهد داشت.
سرطان بیضه چگونه درمان می شود؟
برداشتن بیضه (اورکیکتومی) معمولا اولین مرحله درمان است. درمانهای بعدی به موارد زیر بستگی دارند:
- نوع سرطان بیضه و احتمال عود آن
- مرحله بیماری (که با تصویربرداری و اندازه گیری تومور مارکرها تعیین می شود)
به طور کلی، درمان های سرطان بیضه (غیر از اورکیِکتومی) میتوانند شامل یک یا چند مورد از موارد زیر باشند:
- شیمیدرمانی
- پرتودرمانی
- جراحی
- نظارت فعال بر بیماری (سوروِیلانس) بدون درمان بیشتر
در بسیاری از موارد سرطان بیضه ممکن است نیاز به انجام شیمی درمانی باشد. سرطان بیضه جز سرطان های بسیار حساس به شیمی درمانی است. بیماری هرچقدر هم که پیشرفته باشد، احتمال بسیار بالایی وجود دارد که با شیمی درمانی (با یا بدون جراحی) کاملا ریشه کن شود. البته، برخی از انواع ناشایع سرطان بیضه نیز وجود دارند که به شیمی درمانی حساس نیستند.
طبق نظر پزشک سرطان ممکن است نیاز به انجام پرتودرمانی (معمولا به جای شیمی درمانی) باشد. این درمان معمولا در مراحل اولیه یک نوع از سرطان بیضه به نام سمینوما انجام می شود. در صورتی که تمایلی به انجام شیمی درمانی نداشته باشید، پرتودرمانی در این نوع از سرطان بیضه می تواند یک درمان جایگزین باشد. نتایج درمان سمینوما با رادیوتراپی یا شیمی درمانی یکسان است.
اگر بیماری در مرحله 1 باشد، و یا در صورتی که پس از انجام شیمی درمانی یا پرتودرمانی پاسخ کامل حاصل نشود، طبق نظر پزشکتان ممکن است نیاز به انجام جراحی داشته باشید. این جراحی معمولا بر غددلنفاوی شکمی، یا سایر توده هایی که به طور کامل به درمان پاسخ نداده اند انجام می شود. در بسیاری از موارد نیازی به انجام جراحی (غیر از اورکیِکتومی) نیست و بیماری به شیمی درمانی یا رادیوتراپی پاسخ کامل می دهد.
اگر بیماری در مرحله 1 (محدود به بیضه) باشد، پزشک سرطان ممکن است نظارت فعال بر بیماری را به شما پیشنهاد کند. این فرآیند شامل انجام آزمایشات (تومور مارکرها) و تصویربرداری های دوره ای برای تشخیص عود بیماری و سپس درمان به موقع آن است. سرطان بیضه مرحله 1 در بسیاری از مواقع عود نخواهد کرد، و در صورت عود نیز بسیار درمان پذیر است. هدف از این کار این است که بیمار کمترین درمان ممکن و در نتیجه کمترین عوارض را تجربه کند. با این روش طول عمر بیمار، یا احتمال ریشه کنی بیماری در صورت عود، تحت تأثیر قرار نمی گیرند، اما نرخ عود بیماری بیشتر است.
ترجیحات و انتظارات شما از درمان بسیار مهم اند. هر زمان درمانی به شما پیشنهاد شد سؤالات زیر را از پزشکتان بپرسید:
- مزایایاین درمان چیست؟ آیا تأثیری در طول عمر من خواهد داشت؟ آیا علائم آزاردهنده من را کاهش میدهد؟
- معایباین درمان چیست و چه عوارضی دارد؟
- آیاگزینه های دیگری به جز این درمان وجود دارند؟
- اگر تصمیم به عدم پذیرش این درمان بگیرم، چه اتفاقی می اُفتد؟
آیا درمان سرطان بیضه بر باروری من تأثیرگذار است؟
اگر در آینده قصر فرزندآوری دارید، قبل از شروع هر نوع درمانی پزشک خود را مطلع کنید. البته که شما با یک بیضه هم می توانید فرزند داشته باشید، اما برخی از سایر درمان ها (شیمی درمانی، پرتودرمانی، یا جراحی غدد لنفاوی شکمی) می توانند بر باروری شما تأثیر بگذارند (آن را کاهش داده یا از بین ببرند). روش هایی جهت افزایش احتمال حفظ باروری وجود دارند که در مقاله “حفظ باروری در مردان” به آن پرداخته شده است. لطفا آن را مطالعه کنید.
بعد از درمان سرطان بیضه چه اتفاقی میافتد؟
بعد از درمان، بهطور دورهای بررسی خواهید شد. بررسی معمولاً شامل معاینات، آزمایشهای خون و تصویربرداری است.
اگر سرطان بیضه عود کند چه اتفاقی می اُفتد؟
پاسخ این سؤال بسیار بستگی به نوع درمانی که قبلا گرقته اید دارد. در صورتی که هیچ درمانی غیر از اورکیکتومی نگرفته اید، احتمال ریشه کنی بیماری با شیمی درمانی (با یا بدون جراحی) بسیار بالا است. اما، در صورتی که پس از چند دوره شیمی درمانی بیماری تان عود کرده است، احتمال ریشه کنی بیماری کمتر اما هنوز ممکن است. سرطان بیضه چه در تظاهر اولیه و چه در زمان عود یکی از درمان پذیرترین سرطان هاست.
در برخی موارد بیماری بسیار مقاوم به درمان ممکن است که نیاز به انجام یک نوع شیمی درمانی خاص و با دوز بالا همراه با پیوند مغز استخوان باشد. این موارد گرچه ناشایع اند، اما ممکن اند.
