آموزش بیمار
گلیوما (گلیوم) چیست؟
گلیومها یکی از شایعترین تومورهای مغز و نخاع هستند.
مغز و نخاع از دو نوع سلول اصلی تشکیل شدهاند:
- نورونها: سلولهای انتقالدهندهٔ پیامهای عصبی
- سلولهای گلیال: سلولهای پشتیبان، محافظ و تغذیهکنندهٔ نورونها
وقتی سلولهای گلیال دچار رشد غیرطبیعی شوند، توموری به نام گلیوم ایجاد میشود. گلیومها میتوانند در هر نقطه از مغز یا نخاع ایجاد شوند.
انواع گلیوم ها:
آستروسیتوما (Astrocytoma)
- منشأ آن سلولهای آستِروسیت است.
- می تواند درجه پایین (با رُشد آهسته و پیش آگهی بهتر) یا درجه بالا (با رُشد سریع و پیش آگهی بدتر) باشد.
- درمان معمولا به صورت ترکیب جراحی، پرتودرمانی و شیمی درمانی است.
اُلیگودندروگلیوما (Oligodendroglioma)
- منشأ آن سلولهای سازندهٔ غلاف میِلین است.
- معمولا درجه پایین (با رُشد آهسته و پیش آگهی خوب) است، اما می تواند درجه بالا نیز باشد.
- اغلب پاسخ خوبی به شیمی درمانی می دهد.
- درمان معمولا به صورت ترکیب جراحی، پرتودرمانی و شیمی درمانی است.
- در موارد درجه پایین ممکن است بیمار نیازی به پرتودرمانی و شیمی درمانی نداشته باشد.
گلیوبلاستوما (Glioblastoma)
- تهاجمیترین نوع گلیوم است.
- رشد سریع و پیش آگهی بدی دارد.
- نیازمند درمان ترکیبی (جراحی + رادیوتراپی + شیمیدرمانی) است.
اپاندیموما (Ependymoma)
- منشأ: سلولهای پوشانندهٔ بطنهای مغزی
- در کودکان شایعتر است.
- ممکن است باعث افزایش فشار داخل جمجمه شود.
علایم گلیوم ها کُدامند؟
علایم بسته به محل تومور متفاوت اند.
- سردردی که معمولا صبح ها شدیدتر است و ممکن است با حالت تهوع همراه باشد.
- تشنج یکی از شایعترین علایم اولیه است.
- مشکلات بینایی (تاری دید، دوبینی، کاهش میدان دید)
- اختلالات حسی/حرکتی (ضعف یا بی حسی اندام، اختلال در راه رفتن و …)
- مشکلات گفتاری
- تغییرات شناختی و رفتاری (کاهش تمرکز، فراموشی، تغییرات شخصیتی)
- علائم نخاعی (بی حسی، ضعف، درد، مشکلات کنترل ادرار یا مدفوع)
اگر نیاز به مشاوره با متخصص سرطان دارید اینجا کلیک کنید.
علت ایجاد گلیوم چیست؟
علت ایجاد گلیوم ها دقیقا مشخص نیست، اما عوامل زیر نقش دارند:
- جهش های ژنتیکی
- سابقه خانوادگی (نادِر)
- قرار گرفتن در معرض اشعه یونیزان
برخلاف تصور غلط عمومی، تأثیر استفاده از تلفن همراه یا امواج بی سیم بر ایجاد این تومورها ثابت نشده است.
اگر نیاز به مشاوره با متخصص سرطان دارید اینجا کلیک کنید.
روشهای تشخیص گلیوم کُدامند؟
- معاینه عصبی (بررسی قدرت عضلات، رفلکسها، بینایی، تعادل و حافظه)
- تصویربرداری (بهترین روش تشخیصی MRI با تزریق وریدی ماده حاجب است)
- نمونه برداری (بیوپسی)
در بسیاری از موارد انجام نمونه برداری (بیوپسی) قبل از عمل ضرورتی ندارد و بیمار می تواند مستقیما جراحی شود. تشخیص این اَمر با پزشک جراح مغز و اعصاب و پزشک سرطان شناس (آنکولوژیست) است.
پس از جراحی، بررسی های پاتولوژیک تکمیلی (اضافه بر گزارش اولیه پاتولوژیست) لازم اند تا نوع تومور، درمان مناسب آن و پیش آگهی آن بهتر مشخص شوند. این آزمایشات می توانند شامل موارد زیر باشند:
- IDH mutation
- MGMT methylation
- 1p/19q codeletion
اگر نیاز به مشاوره با متخصص سرطان دارید اینجا کلیک کنید.
گلیوم ها چگونه درمان می شوند؟
جراحی
تقریبا در همه موارد بیماران تحت عمل جراحی قرار خواهند گرفت. هر چه جراحی کامل تر انجام شود (در صورتی که امکان آن وجود داشته باشد)، پیش آگهی بیماری نیز بهتر خواهد بود. در مواردی که امکان جراحی کامل تومور وجود ندارد، اهداف اصلی انجام جراحی شامل کاهش حجم تومور، کاهش فشار روی مغز و بهبود علایم عصبی اند.
پرتودرمانی (رادیوتراپی)
پرتودرمانی پس از جراحی انجام می شود. تعداد جلسات درمان معمولا بین 28 تا 30 جلسه، و طول مدت درمان معمولا 6 هفته است. این موارد ممکن است طبق نظر پزشک و با توجه به نوع تومور و شرایط بیمار متفاوت باشند.
شیمیدرمانی (کموتراپی)
شیمی درمانی ممکن است قبل از پرتودرمانی، همزمان با پرتودرمانی، یا پس از پرتودرمانی تجویز شود که بسته به نوع تومور، شرایط بیمار، و نظر پزشک متفاوت است. داروی اصلی معمولا تموزولوماید (Temozolomide) است اما در اُلیگودندروگلیوم ها می تواند ترکیبی از داروهای دیگر باشد. تموزولوماید به صورت خوراکی مصرف می شود.
اگر نیاز به مشاوره با متخصص سرطان دارید اینجا کلیک کنید.
