آموزش بیمار
IMRT (پرتودرمانی با شدت تعدیل شده) چیست؟
پرتودرمانی با شدت تعدیل شده (Intensity Modulated Radiation Therapy)، که به آن IMRT نیز گفته میشود، نوع پیشرفتهای از پرتودرمانی است. پرتودرمانی از پرتوهای انرژی قدرتمند برای از بین بردن سلولهای سرطانی استفاده میکند. این انرژی میتواند از اشعهٔ ایکس، پروتونها یا منابع دیگر تأمین شود.
در روش IMRT، پرتوهای تابشی با دقت بالا تنظیم میشوند. شکل پرتوها مطابق با شکل تومور طراحی میشود. پرتوها هنگام تابش میتوانند در یک قوس حرکت کنند. شدت هر پرتو نیز قابل تغییر است. نتیجهٔ این فراین درمانی بسیار دقیق و کنترل شده است. IMRT دوز مناسب پرتودرمانی را با بیشترین ایمنی و کارایی ممکن به هدف میرساند.
IMRT میتواند برای درمان سرطانها و تومورهای غیرسرطانی (خوشخیم) نیز استفاده شود. این روش برای درمان تومورهای تمامی نقاط بدن می تواند استفاده شود، اما بیشتر در تومورهای مغز، سر و گردن و پروستات به کار برده می شود.. هدف IMRT رساندن دوز دقیق پرتو به ناحیهٔ هدف و کاهش تابش به بافتهای سالم اطراف است. این کار خطر آسیب به بافتهای سالم را کاهش میدهد.
خطرات IMRT:
مانند بسیاری از دیگر روشهای درمانی، IMRT نیز خطراتی دارد. خطرات آن به ناحیهای از بدن که تحت تابش قرار میگیرد و مقدار پرتو تجویزی بستگی دارد.
ناحیهٔ تحت درمان |
عوارض جانبی شایع |
| تمامی نواحی | ریزش مو در محل درمان (گاهی دائمی)، تحریک پوستی در محل درمان، خستگی |
| سر و گردن | خشکی دهان، مشکل در بلع، گلودرد، تغییر در طعم غذا، زخمهای دهانی |
| قفسهٔ سینه | مشکل در بلع، سرفه، تنگی نفس |
| شکم | تهوع، استفراغ، اسهال |
| لگن | اسهال، تحریک مثانه، تکرر ادرار، تغییر در عملکرد جنسی |
اگر دچار عوارض جانبی شوید، معمولاً میتوان آنها را در طول درمان کنترل کرد. پس از پایان درمان، بیشتر عوارض برطرف میشوند.
گاهی عوارض دیررس پس از درمان ظاهر میشوند. در موارد بسیار نادر، ممکن است سالها یا دههها بعد سرطان جدیدی ایجاد شود که میتواند ناشی از پرتو یا درمانهای دیگر باشد. دربارهٔ عوارض کوتاهمدت و بلندمدت احتمالی با پزشک خود صحبت کنید.
آماده شدن برای انجام IMRT چگونه است؟
برای آمادهسازی جهت IMRT نیاز به انجام تصویربرداری است. این تصویربرداری ها معمولاً شامل سیتیاسکن (CT) یا امآرآی (MRI) هستند. تصاویر بهدستآمده برای تهیهٔ نقشه دقیق از ناحیه درمان استفاده میشوند. متخصص پرتودرمانی (رادیوآنکولوژیست) از این تصاویر برای برنامهریزی شکل و مسیر پرتوها استفاده میکند تا دوزهای مشخص و دقیق به ناحیهٔ هدف برسد.
نتایج درمان چگونه بررسی می شوند؟
پس از پایان IMRT، ممکن است جهت بررسی پاسخ به درمان تصویربرداری درخواست شود. زمان انجام این تصویربرداری متفاوت است، اما معمولا چند هفته پس از اتمام درمان انجام می شود. گاهی پاسخ تومور به درمان سریع است، اما در برخی موارد ممکن است هفتهها یا ماهها طول بکشد تا اثر درمان دیده شود.
