آموزش بیمار
زخم های دهانی (موکوزیت) ناشی از شیمی درمانی و پرتودرمانی
علت زخمهای دهانی (موکوزیت) ناشی از شیمی درمانی/پرتودرمانی چیست؟
زخمهای دهانی عارضه جانبی شایع شیمی درمانی و پرتودرمانی ناحیه سر و گردن اند.
همه افرادی که شیمیدرمانی می شوند دچار زخم دهانی نمیشوند. این موضوع بستگی به نوع و دوز داروهای شیمیدرمانی دارد. زخم های دهانی معمولاً کمی بعد از شروع شیمیدرمانی ظاهر میشوند و حدود یک هفته پس از شروع شیمیدرمانی به اوج خود میرسند. پس از پایان شیمی درمانی، تقریبا در همه موارد، این زخم ها به مرور زمان بهبود می یابند و عارضه ای برجا نمی گذارند.
زخمهای دهانی ناشی از پرتودرمانی ناحیه سر و گردن معمولاً در ۲ تا ۳ هفته اول پرتودرمانی رُخ داده و تا زمانی که پرتودرمانی به اتمام برسد ادامه خواهند داشت. مثل شیمی درمانی، زخم های دهانی ناشی از پرتودرمانی نیز به تدریج پس از پایان دوره پرتودرمانی بهبود می یابند و معمولا عارضه ای به جا نمی گذارند.
جهت مشاوره در مورد زخم های دهانی خود با دکتر شایان شیخ میری (متخصص رادیوآنکولوژی) اینجا کلیک کنید.
علائم زخمهای دهانی (موکوزیت) ناشی از شیمی درمانی/پرتودرمانی چیست؟
زخمهای دهانی معمولاً به صورت نواحی قرمز یا حس سوزش در دهان شروع میشوند. زخمها سپس میتوانند به لکههای سفید برجسته تبدیل شوند و در نهایت به زخمهای باز که اغلب دردناک هستند، تبدیل شوند. اگر زخم های در ناحیه گلو ایجاد شوند می توانند گلودرد ایجاد کنند.
علایم می توانند خفیف یا شدید باشند. گاهی اوقات این زخم ها بسیار دردناک شده و باعث مشکل در بلع غذا و نوشیدن میشوند.
جهت مشاوره در مورد زخم های دهانی خود با دکتر شایان شیخ میری (متخصص رادیوآنکولوژی) اینجا کلیک کنید.
آیا میتوان از زخمهای دهانی (موکوزیت) ناشی از شیمی درمانی/پرتودرمانی پیشگیری کرد؟
بهتر است قبل از شروع هر نوع شیمی درمانی و یا پرتودرمانی ناجیه سرو و گردن، جهت بررسی مشکلات دهانی و دندانی به یک دندانپزشک مراجعه کنید. برطرف کردن مشکلات دندان و لثه ها می تواند از بروز یا شدت زخم های دهانی بکاهد.
اگر دهان و گلوی شما با سرطان درگیر نیست، ممکن است پزشکتان توصیه کند که بلافاصله قبل از شروع شیمی درمانی تکه های یخ در دهان خود بچرخانید. این کار باعث کاهش گردش خون حاوی داروهای شیمی درمانی در ناحیه دهان شده و ممکن است بروز یا شدت زخم های ناشی از شیمی درمانی را کاهش دهد.
راه های پیشگیرانه دیگری مثل استفاده از لیزر با توان پایین وجود دارند که برای بیماران تحت شیمی درمانی جهت آماده سازی برای پیوند مغز استخوان استفاده می شوند. این روش ها معمولا در درمان بیماران مبتلا به تومورهای غیرخونی کاربرد ندارند.
جهت مشاوره در مورد زخم های دهانی خود با دکتر شایان شیخ میری (متخصص رادیوآنکولوژی) اینجا کلیک کنید.
چه کارهایی برای بهبود زخم های دهانی (موکوزیت) می توانم انجام دهم؟
برای کمک به کاهش علائم و کمک به بهبود زخمهای دهانی، میتوانید کارهای زیر را انجام دهید:
1- رژیم غذایی خود را تغییر دهید. از غذاهای تند، شور، خشک یا با لبه های تیز (مانند نان سنگک یا چیپس) که میتوانند دهان را زخم کنند، خودداری کنید. همچنین از مصرف کافئین و الکل خودداری کنید. در صورتی که دردتان شدید است، ماست، شیر و بستنی گزینه های خوبی هستند. می توانید پودرهای مکمل غذایی تهیه کرده و با آن ها مخلوط و مصرف کنید.
2- دهان خود را تمیز نگه دارید. پس از خوردن غذا، دهان خود را با آب یا سرم نمکی مخصوص شستشو بشویید.
3- اگر دندان مصنوعی دارید آن را تمیز نگه دارید. دندانهای مصنوعی خود را مرتباً برداشته و تمیز کنید.
4- از مسواک نرم برای تمیز کردن دندانها و لثه ها استفاده کنید. می توانید از خمیردندان های خنک کننده نیز استفاده کنید.
درمان های دیگری نیز وجود دارند که پزشکتان می تواند برای شما تجویز کند:
1- دهانشویه های خاصی که حاوی داروهایی هستند که زخم ها را بیحس کرده و سطح آن را پوشش میدهند.
2- داروهای مسکن موضعی یا خوراکی
3- داروهایی که برای درمان یا پیشگیری از زخم دهانی عفونی استفاده می شوند.
اگر نمیتوانید به دلیل زخم های دهانی هیچ گونه غذا یا نوشیدنی مصرف کنید، ممکن است نیاز به دریافت مایعات و مواد غذایی از طریق تزریق وریدی داشته باشید. در صورت بروز چنین عارضه ای حتما پزشک خود را مطلع کنید. هیچ گاه خودسرانه درمان را قطع نکنید، به خصوص اگر جهت سرطان های ناحیه سر و گردن تحت پرتودرمانی هستید.
جهت مشاوره در مورد زخم های دهانی خود با دکتر شایان شیخ میری (متخصص رادیوآنکولوژی) اینجا کلیک کنید.
زخم های دهانی (موکوزیت) کی بهتر می شوند؟
در اکثر موارد، زخمهای دهانی ناشی از شیمیدرمانی در عرض چند روز بهتر میشوند. اما معمولاً با دوره بعدی درمان دوباره ظاهر میشوند. پس از اتمام دوره های شیمی درمانی این زخم ها برطرف شده و تقریبا هیچ گاه عارضه ماندگاری ایجاد نمی کنند.
زخمهای دهانی ناشی از پرتودرمانی ناحیه سر و گردن معمولاً هر هفته کمی بدتر میشوند تا زمانی که کل درمان به پایان برسد. پس از آن زخم ها طی روزها تا هفته های آینده بهبود یافته و معمولا عارضه ای به جا نمی گذارند.
جهت مشاوره در مورد زخم های دهانی خود با دکتر شایان شیخ میری (متخصص رادیوآنکولوژی) اینجا کلیک کنید.
